Βάπτιση ανηλίκου
Η επιλογή θρησκεύματος και ονόματος για το ανήλικο τέκνο από τους γονείς του εντάσσεται στο πλαίσιο της άσκησης της γονικής μέριμνας. Σύμφωνα με το άρθρο 1510 του Αστικού Κώδικα: «Η μέριμνα για το ανήλικο τέκνο είναι καθήκον και δικαίωμα των γονέων (γονική μέριμνα) οι οποίοι την ασκούν από κοινού (……)». Απόρροια της διάταξης αυτής είναι η υποχρέωση των Εφημερίων να διαπιστώσουν την κοινή βούληση των δύο συζύγων να βαπτιστεί το παιδί τους κατά το Ορθόδοξο δόγμα και να λάβει συγκεκριμένο όνομα. Η κοινή αυτή βούληση των δύο γονέων πρέπει να διαπιστωθεί από τον Εφημέριο ο οποίος πρόκειται να τελειώσει τη βάπτιση πριν από την έναρξη του Μυστηρίου.
Η κοινή βούληση των δύο γονέων μπορεί να διαπιστωθεί προφορικά, ο πλέον όμως επίσημος και δεσμευτικός τύπος είναι να υπογράψει από κοινού, μαζί με τον ανάδοχο και τον Εφημέριο, τη Δήλωση Βάπτισης (η οποία πρόκειται να κατατεθεί στο αρμόδιο Ληξιαρχείο) πριν από την έναρξη του Μυστηρίου. . Αυτό προϋποθέτει τη φυσική παρουσία και των δύο γονέων στο τέλος του Μυστηρίου, την οποία οφείλει να διαπιστώνει ο ιερουργός Εφημέριος πριν από την έναρξη του Μυστηρίου. Εφ' όσον είναι και οι δύο γονείς παρόντες, συμφωνούν για την ολοκλήρωση του Μυστηρίου του Βαπτίσματος κατά το Ορθόδοξο δόγμα, καθώς και για το όνομα του παιδιού και εφόσον έχουν υπογράψει τη δήλωση βάπτισης, μπορεί ο Εφημέριος να τελειώσει το Μυστήριο.
Σε περιπτώσεις απουσίας του ενός γονέως, ο Εφημέριος οφείλει να διερευνήσει την αιτία. Κατά το άρθρο 1510 παράγρ. 2 του Α.Κ. : «Σε περίπτωση όπου η γονική μέριμνα παύει λόγω θανάτου, κήρυξη σε αφάνεια ή έκπτωση ενός γονέα, η γονική μέριμνα ανήκει αποκλειστικά στον άλλο». Συνέπεια της διάταξης αυτής είναι ότι εφ' όσον με ληξιαρχική πράξη θανάτου αποδεικνύεται ο θάνατος του ενός γονέα ή με δικαστική απόφαση κηρύσσεται ρητά αυτός άφαντος ή έκπτωτος από τη γονική μέριμνα, τότε ο Εφημέριος μπορεί να τελειώσει το Μυστήριο του Βαπτίσματος του άλλου γονέα. που είναι αποκλειστικά αρμόδιος να τοποθετηθεί στη Βάπτιση κατά το Ορθόδοξο δόγμα και να επιλέξει όνομα για τον ανήλικο. Στις περιπτώσεις αυτές θεωρημένο αντίγραφο είτε της ληξιαρχικής πράξης θανάτου, είτε της σχετικής δικαστικής απόφασης. Επίσης, στις περιπτώσεις αυτές και ιδίως ως προς το όνομα του βαπτιζόμενου/νης, ισχύει μόνο η βούληση του γονέα που πλέον αποκλειστικά ασκεί τη γονική μέριμνα.
4 . Σε περίπτωση απουσίας του ενός γονέα λόγω ευλόγου κωλύματος (ασθένεια, αποδημία, κ.λπ.), ο Εφημέριος μπορεί να προχωρήσει στην ολοκλήρωση του Μυστηρίου του Βαπτίσματος, εφ' όσον εκ μέρους του από μέρους του γονέα υποβάλλεται είτε βεβαίωση ενώπιον συμβολαιογράφου, είτε υπεύθυνη δήλωση με τη θεωρία ότι πρέπει να γίνει. Βάπτιση του τέκνου του κατά το Ορθόδοξο δόγμα και με συγκεκριμένο όνομα. Σε περίπτωση που δεν προσκομίζεται τέτοιο έγγραφο, ακόμη και αν προφορικά οποιοσδήποτε μάρτυρες βεβαίως σχετική βούληση του απόνου γονέως, δεν επιτρέπεται η τέλεση της βάπτισης.
Σε περίπτωση που οι γονείς διαφωνούν ως προς το όνομα, ιδίως εάν βρίσκονται σε διάσταση ή έχουν διαζευχθεί, τότε δεν επιτρέπεται να τελειώσει η βάπτιση. Στο άρθρο 1512 του Α.Κ.: «Οι γονείς διαφωνούν κατά την άσκηση της γονικής μέριμνας και το συμφέρον του τέκνου επιβάλλει να ληφθεί απόφαση, αποφασίζει το δικαστήριο». Η Συνέπεια του άρθρου αυτού είναι το ότι σε περίπτωση διαφωνίας των γονέων ως προς το όνομα, μπορεί να τελειώσει η βάπτιση, μόνον εάν υφίσταται δικαστική η οποία να επιτρέπει τη Βάπτιση του τέκνου κατά το Ορθόδοξο δόγμα και με συγκεκριμένο όνομα, το οποίο να προσδιορίζεται ρητά. στη δικαστική απόφαση. Προσοχή! Δικαστική απόφαση η οποία αναθέτει στον έναν από τους δύο γονείς μόνο την επιμέλεια του τέκνου, προσωρινή ή μη, δεν επαρκεί για την τέλεση βάπτισης.
6 . Στην περίπτωση που οι σύζυγοι είναι σε διάσταση ή έχουν διαζευχθεί και η μητέρα του ανηλίκου τέκνου επικαλείται το ότι ο πατέρας του τέκνου είναι άλλος από τον αναγραφόμενο στη ληξιαρχική πράξη γέννησης, ο ισχυρισμός της μητέρας δεν παράγει νομικά αποτελέσματα. Για την τέλεση της βάπτισης απαιτείται η συγκατάθεση του πατέρα, το όνομα του οποίου αναφέρεται στη ληξιαρχική πράξη και μόνο. Σε περίπτωση προσβολής της πατρότητας ή εκούσιας αναγνώρισης του τέκνου, μόνον εφ' όσον υφίσταται σχετική σημείωση και διόρθωση στη ληξιαρχική πράξη γέννησης είναι δυνατό να διαπιστωθεί ως πατέρας ο προσδιορισμός από τη νεότερη σημείωση.
Στο άρθρο 1945 του Α.Κ.: «Η γονική μέριμνα του ανήλικου τέκνου που γεννήθηκε και παραμένει χωρίς γάμο των γονέων του ανήκει στη μητέρα του. Σε περίπτωση αναγνώρισής του αποκτά γονική μέριμνα και ο πατέρας, που όμως την ασκεί αν έπαψε η γονική μέριμνα της μητέρας ή αν αυτή αδυνατεί να ασκήσει για νομικούς ή πραγματικούς λόγους. Η αίτηση του πατέρα του δικαστηρίου μπορεί και σε κάθε άλλη περίπτωση, και ιδίως αν συμφωνεί η μητέρα, να αναθέσει την άσκηση της γονικής μέριμνας ή μέρους της, εφόσον αυτό επιβάλλεται από το συμφέρον του τέκνου. Σε περίπτωση δικαστικής αναγνώρισης στην οποία αντιδίκησε ο πατέρας, αυτός δεν ασκεί γονική μέριμνα, ούτε αναπληρώνει τη μητέρα στην άσκησή της. Το δικαστήριο μπορεί, αν το επιβάλλει το συμφέρον του τέκνου, να αποφασίσει διαφορετικά με αίτηση του πατέρα, εφόσον έπαψε η γονική μέριμνα της μητέρας ή αυτή αδυνατεί να ασκήσει για νομικούς ή πραγματικούς λόγους ή υπάρχει συμφωνία των γονέων». Τα παραπάνω πρακτικά σημειώνουν ότι σε περίπτωση άγαμης μητέρας, επειδή αυτή ασκεί μόνη της τη γονική μέριμνα, εκτός αν δικαστική απόφαση ορίζει άλλα, η Βάπτιση και δίνεται όνομα κατά τη βούληση της άγαμης μητέρας. Αναφέρεται να διασφαλιστεί ότι δεν υφίσταται δικαστική απόφαση με την οποία ασκεί γονική μέριμνα στο τέκνο και ο πατέρας, η άγαμη μητέρα υποχρεούται στη συμπλήρωση σχετικής Υπεύθυνης Δήλωσης του Ν. 1599/86 με θεωρημένο το γνήσιο της υπογραφής της, στην οποία θα δηλώνει υπεύθυνα ότι ασκεί αποκλειστικά τη γονική μέριμνα στο ανήλικο τέκνο της, ότι δεν υφίσταται δικαστική απόφαση η οποία να απονέμει δικαίωμα άσκησης γονικής μέριμνας και στον πατέρα του ανήλικου τέκνου και τέλος ότι επιθυμεί. το ανήλικο τέκνο της να βαπτιστεί κατά το Ορθόδοξο δόγμα και να λάβει συγκεκριμένο όνομα.
Σε περίπτωση που οι γονείς του προς βάπτιση τέκνου δεν είναι Χριστιανοί Ορθόδοξοι, χρειάζεται Υπεύθυνη Δήλωση, ξεχωριστή από τον κάθε γονέα, με θεωρημένο το γνήσιο της υπογραφής, στην οποία ο κάθε γονέας ξεχωριστά θα δηλώνει ότι θέλει τη Βάπτιση του τέκνου του κατά το Ορθόδοξο δόγμα και με συγκεκριμένο όνομα.
Σε περίπτωση που έχει προηγηθεί ονοματοδοσία, γεγονός το οποίο σημειώνεται στην προσκομιζόμενη Ληξιαρχική Πράξη Γέννησης του τέκνου, δεν επιτρέπεται να αλλάξει το δοθέν κατά την ονοματοδοσία. Επομένως, δεν επιτρέπεται να προστεθεί άλλο όνομα στο αρχικώς δοθέν, ή, σε περίπτωση δύο ονομάτων, να αφαιρεθεί το ένα. Σε οριακές περιπτώσεις, ιδίως όταν οι γονείς ασκούν αφόρητη πίεση για μεταβολή του ονόματος που δόθηκε κατά την ονομασία, υπεύθυνη δήλωση ξεχωριστή από τον κάθε γονέα, με θεωρημένο το γνήσιο της υπογραφής, όπου υπεύθυνη θα δηλώνει ξεχωριστά ο κάθε γονέας ότι επιθυμεί το παιδί του. να βαπτιστεί κατά το Ορθόδοξο δόγμα και να λάβει συγκεκριμένο όνομα, άλλο από το αναγραφόμενο στην πράξη ονοματοδοσίας. Προειδοποίηση: Εφ' όσον η Δήλωση Βάπτισης αναγράφει άλλο όνομα, άσχετο από αυτό της ονοματοδοσίας, το αρμόδιο Λιξιαρχείο παραπέμπει τους γονείς στο αρμόδιο Πρωτοδικείο για έκδοση δικαστικής απόφασης που θα διευκρινίσει ποιο από τα δύο ονόματα ισχύουν.
Έχει αναφερθεί στην Ιερά Αρχιεπισκοπή ότι, σπανιότατα βέβαια, ιδίως για συναισθηματικούς λόγους, κατόπιν πίεσης λόγω της παρουσίας κάποιου παππού ή γιαγιάς, οι γονείς του προς βάπτιση τέκνου ζητούν από τον Εφημέριο να γράψει μεν στο Βιβλίο Βαπτίσεων και στη Δήλωση Βάπτισης ένα όνομα, να εκφωνήσει. δε, τόσο στην κατοχή όσο και στην τριπλή κατάδυση, το όνομα αυτό και το όνομα του παρευρισκόμενου παππού ή γιαγιάς «για να ακούσει» και μόνον. Η πρακτική αυτή, δηλαδή να μην καταγράφονται και τα δύο ονόματα στα επίσημα έγγραφα, ενέχει τον κίνδυνο να διωχθεί ποινικά ο Εφημέριος. Επειδή σήμερα είναι συνεχείς στα Μυστήρια η παρουσία φωτογράφου με κάμερα, είναι εύκολη η απόδειξη μιας τέτοιας ενέργειας με δυσάρεστες συνέπειες για τον Εφημέριο. Κατά συνέπεια, εφιστάται η προσοχή στους Εφημέριους να εκφωνούν αποκλειστικά και μόνον το όνομα που καταχωρείται στη Δήλωση Βάπτισης και στο Βιβλίο Βαπτίσεων του Ιερού Ναού.